The Novelist of Human Unknowability (2)

Henry Green is eigenlijk onvertaalbaar omdat hij allerlei taalregels schendt. De structuur van zijn zinnen is op een ongrijpbare manier onconventioneel en zet je bijvoorbeeld in Party Going (uit 1939) al direct op het verkeerde been:

Fog was dense, bird that had been disturbed went flat into a balustrade and slowly fell, dead, at her feet.

There it lay and Miss Fellowes looked up to where that pall of fog was twenty foot above and out of which it had fallen, turning over once. She bent down and took a wing then entered a tunnel in front of her, and this had DEPARTURES lit up over it, carrying her dead pigeon.

No one paid attention, all were intent and everyone hurried, nobody looked back. Her dead pigeon then lay sideways, wings outspread as she held it, its dead head down towards the ground. She turned and she went back to where it had fallen and again looked up to where it must have died for it was still warm and, everything unexplained, she turned once more into the tunnel back to the station.

Als je dit soort proza vertaalt moet je je soms wat vrijheden permitteren, omdat wat in het Engels nog eigenaardig maar met enige moeite wel te volgen is bij een meer directe vertaling naar het Nederlands onbegrijpelijk kan worden. Daarvoor moet je begrijpen hoe en waartoe Green zijn effecten precies inzet en hoe het komt dat deze afwijking van de conventie dit lyrische effect teweegbrengt. Soms blijft alles toch ongrijpbaar, zelfs gebeurtenissen en locaties lijken soms op bijna surrealistische wijze te transformeren. Ik ben dankbaar voor die ongrijpbaarheid, omdat het mysterie daarmee intact blijft.

Greens ‘methode’ werkt voor mij, zij trekt me de belevingswereld van zijn personages in. Je belandt in een soort droomstaat als je het leest en ook daarom is het heerlijk om hem te vertalen. Ondanks Greens zelfverklaarde afkeer van psychologisering (hij vond dat het onmogelijk is te weten wat mensen werkelijk denken en voelen en dat schrijvers zich daarom zoveel mogelijk dienen te beperken tot wat hun personages hardop uitspreken – een opmerkelijk standpunt voor een schrijver) word je meegesleept in de wereld van zijn personages, belevenissen die verre van opzienbarend zijn en zelfs triviaal. De mist is bijna zelf een van die personages en veroorzaakt een gevoel van desoriëntatie dat je ontvankelijk maakt voor de onbegrijpelijke schoonheid van het verhaal.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *