Philip Roth – The Biography (2)

Literaire biografieën zijn ook een soort Story of Privé voor de lezende mens: je krijgt een inkijkje in iemands privéleven en bijvoorbeeld op het gebied van sores zijn we allemaal nou ook weer niet zo heel erg verschillend van beroemde mensen die wél iets gepresteerd hebben. Hoewel in een huwelijk gerommeld worden door een vrouw die op straat een potje urine koopt van een zwangere zwerfster om je wijs te maken dat ze zwanger van je is wel weer best extreem is (toen het huwelijk eenmaal voltrokken was heeft ze het zogenaamd laten aborteren). De hele geschiedenis met deze rampzalige vrouw verklaart misschien ook wel deels de niet altijd zachtzinnige wijze waarop Roth met zijn vriendinnen omging, al mag je niet psychologiseren. Maar als je het hele verhaal leest lijkt de term misogynie me hiervoor zwaar overdreven – gelukkig maar, want je weet nooit wat voor ranzigs je tegenkomt tijdens het lezen waardoor je helden van hun voetstuk kunnen vallen (er staat trouwens nog genoeg ranzigs in dit boek dat ik helemaal niet had hoeven weten want ik geloof niet dat wat iemand allemaal uitspookt in de slaapkamer je iets wezenlijks over hem of haar kan vertellen). Roth was een liefhebber van vrouwen die zich evenveel door zijn lusten liet leiden als door romantische verlangens, maar daar had hij er zo te lezen ook meer dan genoeg van. Als je dan het eerste ziet als behorend tot de lagere instincten en het laatste als een ‘hoger’ streven en die twee ook nog eens beschouwt als onlosmakelijk met elkaar verbonden, ga je terug naar een burgerlijke moraal zoals die in de jaren vijftig nog heerste (inderdaad: vóór Roth begon met publiceren) en zijn beschuldigingen van allerlei aard al snel niet meer zo heel ver weg. Wat veel belangrijker is, en waarom ik hem niet alleen als schrijver maar ook als mens bewonder, is dat Roths leven altijd volledig ten dienste heeft gestaan van de literatuur en dat die literatuur altijd maar één gebod heeft gekend: waarachtigheid. Het rücksichtslose zelfonderzoek en de schijnbaar schaamteloze zelfexpositie waarmee hij zich daarvoor ter lering en vermaak van ons heeft beziggehouden, heeft de wereld wel iets verder geholpen, denk ik – ik kan het niet echt beoordelen omdat ik het meeste werk pas achteraf tot me heb kunnen nemen – maar zijn toewijding heeft vooral tot schitterende kunst geleid. En van welke schrijver kun je daarnaast ook nog zeggen dat hij verschijnselen als Trump (in The Plot against America), cancel culture (The Human Stain) en de maatschappij tijdens een pandemie (Nemesis) al tot in detail had beschreven, lang voordat ze werkelijkheid werden?

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *