Wraak bestaat niet

Ik vraag me af of je pijn en verdriet kunt verwerken door er kunst van te maken. Het verbaasde me dat Philip Roth aan het eind van zijn leven – nadat hij eigenlijk al had aangekondigd met schrijven te stoppen – voor de zoveelste keer aan een verhaal over zijn relatie met Claire Bloom begon, deze keer niet in een literaire vorm maar een feitelijke beschrijving van zijn versie ervan, met de kennelijke bedoeling om die van haar in haar memoir Leaving a Doll’s House punt voor punt te weerleggen. Gelukkig heeft zijn omgeving hem ervan kunnen overtuigen dit heilloze idee los te laten. Dat het in hem opkwam bewijst niet dat hij niet over het verlies van Bloom heen kon komen want dat blijkt nergens uit, maar dat hij zich nog steeds niet kon neerleggen bij het onrecht dat hem naar zijn mening door haar was aangedaan, en onrecht is ook een vorm van verlies. Toch is het letterlijk deerniswekkend dat iemand zich na zoveel jaren nog steeds niet heen kan zetten over onrecht dat hem is aangedaan door iemand waar hij emotioneel geen bijzondere band meer mee voelt. En bij Roth gaat het zelfs niet om reputatieschade, hij wil simpelweg zijn gelijk halen, hij heeft dit nodig – na al die jaren nog. Misschien is die behoefte terug te voeren op het trauma van zijn eerste huwelijk en het onrecht dat hem toen was aangedaan. Toen hij er eindelijk in geslaagd was hier een geslaagde fictionele vorm aan te geven, barstte hij toen hij dat boek af was in tranen uit, “I did it, I did it” stamelend. Literatuur is dan eigenlijk een vorm van kunstzinnige therapie (maar dan wel op een zeer hoog niveau). Misschien ontspruit veel grote kunst uit leed en ontbering, en misschien ook uit machteloosheid. Maar ik geloof niet dat je er rekeningen mee kunt vereffenen. Dat boek over zijn eerste huwelijk was geslaagd omdat het goede literatuur was en verder nergens om. Aan wraak heb je niks, het bestaat niet eens.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *